Tuesday, 27 June 2017

BILL HAYTON : "CÁ VOI XANH CHẶN ĐƯỜNG LƯỠI BÒ" (BBC Tiếng Việt)




BBC Tiếng Việt
26 tháng 6 2017

Liệu có phải một số dự án dầu khí của Việt Nam được thúc đẩy mạnh gần đây khiến Trung Quốc phật lòng, dẫn tới việc Phó Chủ tịch Quân uỷ Trung ương Trung Quốc, cắt ngắn chuyến thăm Việt Nam?

Sau khi Thượng tướng Phạm Trường Long, Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương Trung Quốc rời Hà Nội hôm 18/6, hai nước cũng hủy giao lưu hữu nghị Quốc phòng biên giới.
Giải thích chính thức của Trung Quốc không đề cập gì đến khả năng có mâu thuẫn giữa hai bên.

Các đòi hỏi chủ quyền của Trung Quốc gần Philippines đã bị tòa trọng tài quốc tế bác bỏ. TED ALJIBE

Tuy nhiên, Ngô Sĩ Tồn, chủ tịch Viện Nghiên cứu Nam Hải đặt tại Hải Nam, nói với South China Morning Post:
"Một nguyên nhân trực tiếp dẫn tới việc cắt ngắn chuyến thăm của ông Phạm có thể là vì Bắc Kinh xem Việt Nam nuốt lời hứa không khai thác dầu khí ở khu vực tranh chấp ở Nam Hải."
Ông này nói: "Việt Nam gần đây cũng quan hệ nhiều hơn với Mỹ và Nhật."

Phần nào tán thành đánh giá này, chuyên gia về Biển Đông của BBC, Bill Hayton, nhắc đến hai dự án quan trọng trên Biển Đông.

Trả lời BBC Tiếng Việt, ông Bill Hayton, tác giả cuốn "Biển Đông: Cuộc đấu tranh quyền lực ở châu Á" (2014), hiện ở Anh Quốc, nhận định:

Bill Hayton: Trung Quốc quan ngại về hai dự án khai thác ngoài khơi cụ thể của Việt Nam. Đó là dự án Mỏ Cá Voi Xanh của ExxonMobil trong lô 118 ngoài khơi Đà Nẵng, và dự án Cá Rồng Đỏ ở lô 136-03 hợp tác với Talisman.
Exxon trước đây đã chống lại sức ép của Trung Quốc. Talisman của Canada cũng bỏ qua yêu cầu ngừng hoạt động của Trung Quốc. Tuy nhiên, năm 2015 Repsol của Tây Ban Nha đã mua lại Talisman. Không rõ Repsol sẽ cứng rắn thế nào trước sức ép Trung Quốc.
Theo thông tin chính thức, Repsol có liên doanh với Sinopec ở Biển Bắc và Brazil. Việc này có thể giúp bảo vệ Repsol trước sức ép của nhà nước Trung Quốc.
Talisman-Vietnam (công ty địa phương vẫn giữ tên cũ cả sau vụ mua lại) đã khoan thăm dò ở lô 136-3 cuối năm 2014, và đã tìm cách khoan định giá kể từ thời gian đó. Lô 136-03 ở cạnh các giếng dầu của Talisman ở lô 07-03, cách bờ biển đông nam của Việt Nam khoảng 450 cây số - ở ngay sát rìa vùng đặc quyền kinh tế Việt Nam
Trung Quốc thì đã bán quyền khai thác cùng khu này, mà họ gọi là Wan-an Bei 21 - cho một công ty Mỹ Crestone năm 1992. Rồi một công ty đặt ở Hong Kong, Brightoil, lại mua lại quyền này tháng Bảy 2014. Một số giám đốc trong Brightoil là đảng viên Đảng Cộng sản Trung Quốc.
Chính phủ Việt Nam đã từng từ chối nhiều đề nghị để tránh làm phật lòng Trung Quốc. Tuy vậy, theo tôi biết, gần đây Việt Nam lại cho phép. Vì thế chính phủ Trung Quốc mới giận như vậy.
Tướng Phạm Trường Long đã thăm Tây Ban Nha trước khi đến Việt Nam. Rất ít thông tin được công bố, nhưng sẽ không ngạc nhiên nếu ông ấy yêu cầu Tây Ban Nha gây sức ép buộc Repsol từ bỏ dự án.

*
BBC: Dự án Cá voi Xanh được Việt Nam ký với Exxon Mobil gần đây. Ông cho biết quan điểm của Trung Quốc về dự án này?

Bill Hayton: Dự án Cá voi Xanh của Exxon thì gần bờ biển Việt Nam hơn. Mỏ khí chỉ cách bờ khoảng 88 cây số (ở lô 118). Tuy nhiên, "đường 9 đoạn" (đường Lưỡi Bò) mơ hồ của Trung Quốc lại đi vào giữa lô. Đây là nguồn cơn phản đối của Trung Quốc. Trung Quốc chưa từng giải thích ý nghĩa của "đường 9 đoạn".
Tuy nhiên, một số học giả Trung Quốc như ông Ngô Sĩ Tồn ở Viện Nghiên cứu Nam Hải ở Hải Nam cho rằng Trung Quốc có "quyền lịch sử" với tài nguyên của biển, hơn cả những gì ghi trong Công ước Luật biển 1982. Không quốc gia nào đồng tình với diễn giải này. Năm ngoái một tòa án quốc tế đã phán quyết rằng đòi hỏi này không có cơ sở theo luật quốc tế. Exxon tự tin rằng họ có đủ quyền về luật pháp để khai thác dự án Cá voi Xanh.

*
BBC: Vì sao Việt Nam vẫn tiến hành các dự án này dù biết rằng Trung Quốc bực bội? Liệu Việt Nam có đánh giá thấp sức ép từ Bắc Kinh?

Bill Hayton: Theo tôi, có thể chính phủ Việt Nam cảm thấy Trung Quốc không sẵn sàng gây đối đầu vào thời điểm hiện nay, vì sắp diễn ra Đại hội Đảng tại Bắc Kinh [cuối 2017-BBC], và Trung Quốc đang muốn quảng cáo cho 'Một vành đai, Một con đường'.
Chúng ta sẽ phải chờ xem sẽ xảy ra chuyện gì - liệu Việt Nam sẽ nhượng bộ hay sẽ vẫn tiến hành và dám thách thức Trung Quốc.
Các căn cứ đảo nhân tạo của Trung Quốc vẫn chưa hoàn toàn sẵn sàng. Có thể Việt Nam cho rằng tốt hơn là hành động bây giờ trước khi các căn cứ này đi vào hoạt động.

*
Bill Hayton, đang làm việc tại kênh truyền hình BBC World News, là tác giả hai cuốn sách về Đông Nam Á. Cuốn Vietnam: Rising Dragon (2010) dựa trên các tư liệu thu thập trong một năm ông thường trú ở Việt Nam. Năm 2014, ông ra mắt cuốn South China Sea: The struggle for power in Asia, viết về tranh chấp Biển Đông. Hiện ông cũng là thành viên Viện nghiên cứu Chatham House tại London.

*
Tin liên quan









HÌNH ẢNH NƯỚC MỸ SUY GIẢM TỪ KHI ÔNG TRUMP CẦM QUYỀN (VnEconomy)




An Huy
15:17 - Thứ Ba, 27/6/2017

Kết quả một cuộc khảo sát vừa được Trung tâm Nghiên cứu Pew công bố...

Hình ảnh của nước Mỹ đã giảm sút nhiều trên toàn cầu kể từ khi Tổng thống Donald Trump lên cầm quyền, và phần đông người dân được hỏi ở nhiều quốc gia không tin vào khả năng lãnh đạo của ông chủ Nhà Trắng - hãng tin Reuters dẫn kết quả một cuộc khảo sát vừa được Trung tâm Nghiên cứu Pew công bố cho biết.

5 tháng sau khi ông Trump chính thức trở thành người đứng đầu nước Mỹ, cuộc khảo sát thực hiện ở 37 quốc gia cho thấy tỷ lệ đánh giá tích cực về nước Mỹ đã giảm xuống mức 49%, từ mức 64% vào thời điểm cuối nhiệm kỳ kéo dài 8 năm của cựu Tổng thống Barack Obama.

Sự giảm sút trong tỷ lệ người dân có cái nhìn tích cực về Mỹ thậm chí còn diễn ra mạnh hơn ở những nước đồng minh thân cận nhất của Mỹ, bao gồm hai nước láng giềng Mexico và Canada, và các đối tác ở châu Âu như Đức và Tây Ban Nha.

Tổng thống Trump nhậm chức vào ngày 20/1 năm nay với khẩu hiệu “nước Mỹ trên hết”. Kể từ đó, ông đã thúc đẩy kế hoạch xây tường ngăn biên giới Mỹ-Mexico, tuyên bố rút khỏi thỏa thuận Paris về chống biến đổi khí hậu, đồng thời cáo buộc các quốc gia như Canada, Đức và Trung Quốc có hoạt động thương mại bất bình đẳng với Mỹ.

Trong chuyến công du nước ngoài đầu tiên trên cương vị Tổng thống vào tháng 6, ông Trump đã nhận được sự chào đón nồng hậu từ Saudi Arabia và Israel, nhưng vấp phải sự hoài nghi của các đối tác châu Âu - những nước mâu thuẫn với ông về vấn đề ngân sách quốc phòng trong khối Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), khí hậu và thương mại.

Hiện chỉ có 30% người Mexico nói có cái nhìn tích cực về Mỹ, giảm từ mức 66% vào cuối nhiệm kỳ của ông Obama. Ở Canada và Đức, tỷ lệ này cùng giảm 22 điểm phần trăm, còn tương ứng 43% và 35%.

Ở nhiều nước châu Âu, tỷ lệ người được hỏi cho biết có cái nhìn tích cực về Mỹ đã giảm về mức bằng vào thời điểm cuối nhiệm kỳ của cựu Tổng thống George W. Bush, người khởi xướng cuộc chiến tranh gây tranh cãi của Mỹ ở Iraq.

“Sự sụt giảm hình ảnh của nước Mỹ diễn ra trên diện rộng”,
báo cáo của Pew có đoạn viết. “Tỷ lệ người dân có cái nhìn tích cực về Mỹ đã giảm ở nhiều nhóm quốc gia từ Mỹ Latin, Bắc Mỹ, tới châu Âu, châu Á và châu Phi”.

Cuộc khảo sát của Pew được thực hiện với sự tham gia của 40.447 người, trong thời gian từ 16/2-8/5. Kết quả cũng cho thấy người dân các nước thiếu sự tin tưởng vào Tổng thống Trump.

Chỉ 22% số người được khảo sát nói họ tin ông Trump sẽ làm điều đúng đắn trong quan hệ quốc tế, so với tỷ lệ tin tưởng ông Obama là 64%.

Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhận được tỷ lệ tin tưởng trong cuộc khảo sát của Pew tương ứng lần lượt là 27% và 28%, cao hơn so với ông Trump. Thủ tướng Đức Angela Merkel đạt tỷ lệ tin tưởng 42%, cao nhất trong số 4 nhà lãnh đạo trong cuộc khảo sát này.

Hai quốc gia mà người dân có độ tin tưởng thấp nhất vào ông Trump là Mexico, với 5%, và Tây Ban Nha, với 7%.

Hai quốc gia duy nhất có tỷ lệ tin tưởng vào ông Trump cao hơn so với ông Obama là Nga và Israel. Tại Nga, tỷ lệ người dân tin tưởng vào Tổng thống Trump tăng lên mức 53%, so với mức 11% tin vào ông Obama trước đây. Tại Israel, tỷ lệ này tăng thêm 7 điểm phần trăm, lên 56%.

Trên phạm vi toàn cầu, 75% số người được hỏi cho rằng ông Trump “ngạo mạn”, 65% nói ông “cố chấp”, và 62% nói ông “nguy hiểm”. Ngoài ra, 55% số người được hỏi cho rằng ông là một “nhà lãnh đạo mạnh mẽ”.

Cuộc khảo sát cũng cho thấy sự phản đối trên diện rộng nhằm vào các đề xuất chính sách quan trọng của ông Trump. Trong đó, 76% người được hỏi không ủng hộ kế hoạch xây tường ngăn biên giới với Mexico, 72% phản đối việc ông rút khỏi các thỏa thuận thương mại lớn, và 62% phản đối sắc lệnh của ông về hạn chế nhập cảnh vào Mỹ đối với công dân một số quốc gia có phần đông dân số là người theo đạo Hồi.

Tuy nhiên, cuộc khảo sát cũng cho thấy 58% số người được hỏi có cái nhìn tích cực về người Mỹ nói chung. Tại nhiều khu cực của thế giới, phần đông số người được khảo sát bày tỏ hy vọng nước của họ giữ vững được quan hệ với nước Mỹ dưới thời Trump.

------------------------------------------------------

15:42 - Thứ Ba, 27/6/2017
Liên minh Châu Âu (EU) vừa tuyên bố sẵn sàng trả đũa nếu Mỹ áp thuế quan hoặc hạn ngạch đối với thép nhập khẩu từ châu Âu, theo dự định của Tổng thống Donald Trump về hạn chế nhập khẩu vì lý do an ninh quốc gia.




HIỆP ĐỊNH KHÍ HẬU PARIS CÓ BẤT CÔNG VỚI NƯỚC MỸ KHÔNG ? (Peter Singer - Project Syndicate)




Peter Singer  -   Project Syndicate
Nguyễn Huy Hoàng dịch
Posted on 26/06/2017 by The Observer

Khi thông báo rút Hoa Kỳ khỏi hiệp định khí hậu Paris, Tổng thống Donald Trump đã biện minh cho động thái này bằng cách nói rằng “vấn đề mấu chốt là Hiệp định Paris rất không công bằng, ở mức độ lớn nhất, đối với Hoa Kỳ.” Có phải vậy hay không?

Để đánh giá tuyên bố của Trump, chúng ta cần hiểu rằng khi hỏi các nước nên cắt giảm bao nhiêu lượng phát thải khí nhà kính là chúng ta đang thảo luận về cách phân phối một nguồn tài nguyên có hạn. Điều đó giống như chúng ta thảo luận về cách chia một cái bánh táo khi những người đói khát hơn muốn có miếng bánh lớn hơn số miếng bánh lớn sẵn có.

Đối với biến đổi khí hậu, chiếc bánh này là khả năng hấp thụ khí thải của khí quyển mà không gây ra sự thay đổi thảm khốc đối với khí hậu của hành tinh chúng ta. Những người muốn có miếng bánh lớn là những nước muốn phát thải một lượng lớn khí nhà kính.

Chúng ta đều biết có một cách chia bánh là cho mỗi người một miếng bằng nhau. Đối với khí quyển, điều này có nghĩa là tính toán lượng khí nhà kính mà toàn thế giới có thể thải ra một cách an toàn cho đến một ngày cụ thể nào đó, và chia lượng khí nhà kính đó cho số dân hiện tại trên thế giới. Điều này cho chúng ra biết tỷ lệ bình quân đầu người của khả năng hấp thụ khí nhà kính của khí quyển, cho đến ngày đã định.

Theo tiêu chuẩn này, Hiệp định Paris có bất công với Mỹ hay không? Gần như không. Mỹ hiện chiếm chưa đến 5% dân số nhưng phát thải gần 15% lượng khí nhà kính trên thế giới. Nếu công bằng có nghĩa là miếng bánh của mỗi người nên có kích thước như nhau thì Mỹ mới là nước không công bằng khi lấy một miếng bánh lớn gấp ba lần kích thước đáng có.
Ngược lại, Ấn Độ chiếm 17% dân số và thải ra chưa đến 6% lượng khí nhà kính trên thế giới, vì vậy nước này sẽ được phát thải gần ba lần mức hiện tại. Nhiều nước đang phát triển khác dùng một phần còn nhỏ hơn trong phần khí quyển tính theo đầu người của họ.

Có lẽ cắt ra các miếng bằng nhau không phải là cách chia bánh tốt nhất. Một lập luận phản đối rõ ràng là sự phân chia bình đẳng theo cách này không tính đến số người thực sự cần đến những miếng bánh mà họ tìm đến. Những người tìm đến cái bánh thực sự đói, hay là họ đã ăn uống no nê và chỉ đang tìm cách được chiêu đãi thêm?

Nhưng tính đến nhu cầu thực sự cũng không giúp được gì cho lập luận của Trump rằng nước Mỹ đang bị đối xử bất công trong Hiệp định Paris, bởi lẽ người Mỹ có thể dễ dàng cắt giảm những thứ xa xỉ như các chuyến du lịch nghỉ mát, điều hòa không khí, và lượng tiêu thụ thịt, trong khi các nước kém giàu hơn cần thực hiện công nghiệp hóa để đưa người dân của họ ra khỏi những mức độ nghèo đói không tồn tại ở Mỹ.

Một nguyên tắc công bằng khác sẽ phát sinh nếu chúng ta coi khí thải nhà kính là ô nhiễm, và áp dụng nguyên tắc là bất cứ ai gây ô nhiễm đều phải trả tiền để khắc phục nó. Lý do khiến biến đổi khí hậu trở thành một vấn đề như hiện nay là trong hai thế kỷ qua, một số nước đã phát thải một lượng lớn CO2 và các loại khí nhà kính khác vào khí quyển.

Không nước nào phát thải nhiều khí nhà kính hơn Mỹ trong giai đoạn này. Đó là lý do để yêu cầu Mỹ phải thực hiện những sự cắt giảm sâu hơn so với các nước khác, nhất là khi Mỹ vẫn tiếp tục phát thải khí nhà kính với tỷ lệ đầu người cao hơn nhiều so với các nước phát thải lớn khác, như Trung Quốc và Ấn Độ. Nếu các nước công nghiệp hoá già gây ra vấn đề này thì yêu cầu họ nỗ lực nhiều nhất để khắc phục nó cũng là hợp lý.

Chúng ta cũng có thể xem những đóng góp lịch sử của các nước trong việc gây ra biến đổi khí hậu theo tỷ lệ bình quân đầu người theo thời gian. Các nước khác có thể cho rằng Hoa Kỳ vốn đã sử dụng hết phần khả năng hấp thụ khí nhà kính của khí quyển tính theo bình quân đầu người của mình, và các nước đó cần được phát thải nhiều hơn trong tương lai để ít nhất chúng ta có thể tiến gần hơn tới mức bình quân đầu người bình đẳng theo thời gian. (Các nước khác sẽ không thể sử dụng nhiều như Mỹ và châu Âu đã sử dụng, vì khi đó sự ấm lên toàn cầu sẽ vượt quá 2°C, mức mà theo quan điểm của hầu hết các nhà khoa học là biến đổi khí hậu sẽ trở nên không thể lường trước và có thể rất thảm khốc).

Vì vậy, theo ba nguyên tắc công bằng hợp lý nhất có thể áp dụng đối với biến đổi khí hậu – tỷ lệ chia sẻ bình đẳng, nhu cầu, và trách nhiệm lịch sử – Hoa Kỳ nên cắt giảm mạnh lượng phát thải khí nhà kính của mình. Theo nguyên tắc tỷ lệ bình đẳng, lượng phát thải của Hoa Kỳ không nên vượt quá 1/3 lượng phát thải hiện nay và theo các nguyên tắc khác lượng phát thải đó thậm chí còn nên nhỏ hơn. Thay vào đó, Tổng thống Barack Obama đã cam kết Mỹ đến năm 2015 sẽ cắt giảm chỉ 27% lượng khí thải so với năm 2005. Tuyên bố của Trump rằng hiệp định khí hậu Paris là bất công đối với Hoa Kỳ là vô căn cứ. Trên thực tế, điều ngược lại mới đúng: Mỹ đã tránh được trách nhiệm một cách rất nhẹ nhàng.

Nếu hiện nay Mỹ không đạt được mục tiêu rất khiêm tốn mà nước này tự mình đặt ra ở Paris, và do đó không thực hiện phần trách nhiệm công bằng của mình trong những cắt giảm cần thiết để ổn định khí hậu của hành tinh thì các nước còn lại trên thế giới nên làm gì? Trung Quốc và Liên minh châu Âu đã tỏ ý họ sẽ tuân thủ các cam kết của mình. Nhưng chúng ta không nên đơn giản là cho phép Mỹ ngồi không hưởng lợi từ việc cắt giảm của các nước khác, trong khi vẫn đốt cháy lượng nhiên liệu hóa thạch không giới hạn để cung cấp năng lượng giá rẻ cho các ngành công nghiệp của mình. Thay vào đó, các công dân trên thế giới nên tự tay hành động, và tẩy chay các sản phẩm được chế tạo ở một đất nước rõ ràng là đã từ chối thực hiện phần trách nhiệm của mình để cứu lấy hành tinh.

*
Peter Singer là giáo sư luân lý học sinh vật tại Đại học Princeton và là giáo sư danh dự tại Đại học Melbourne. Các cuốn sách của ông bao gồm Animal LiberationPractical EthicsThe Ethics of What We Eat (đồng tác giả với Jim Mason), Rethinking Life and DeathThe Point of View of the Universe, đồng tác giả với Katarzyna de Lazari-Radek, The Most Good You Can DoFamine, Affluence, and Morality, và gần đây nhất là One World Now và Ethics in the Real World. Năm 2013, ông được Viện Gottlieb Duttweiler vinh danh ở vị trí thứ ba trong danh sách các “nhà tư tưởng đương thời có ảnh hưởng nhất.”

Copyright: Project Syndicate 2017 – Is the Paris Accord Unfair to America?

Nguồn: Peter Singer, “Is the Paris Accord Unfair to America?” Project Syndicate, 05/06/2017.





View My Stats